Bijbelse Preken

Johannes 18 : 28 – 38

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

‘Pilatus zei tegen Jezus : Wat is waarheid?…’ Pilatus, die op dat moment de macht had om Jezus vrij te laten of te veroordelen, stelt een vraag die door de eeuwen heen heeft weerklonken: “Wat is waarheid?”

Zijn vraag is doordrenkt van cynisme en wanhoop. Het is de vraag van een man die te midden van zijn machtspositie en wereldse wijsheid het vermogen heeft verloren om de Waarheid te zien, zelfs wanneer deze recht voor hem staat. Hij kijkt naar Jezus, die zelf de Waarheid is, en kan Hem niet herkennen. Dit is de tragedie van Pilatus, en het is een tragedie die zich vandaag de dag nog steeds afspeelt in de harten van vele mensen.

We leven in een tijd waarin de vraag naar waarheid steeds meer een persoonlijke keuze lijkt te zijn geworden. Waarheid wordt gezien als iets wat je zelf kunt bepalen, iets wat voor ieder individu anders kan zijn. Maar deze benadering leidt tot een wereld zonder vaststaande normen, een wereld waarin iedereen zijn eigen waarheid heeft en waarin er geen objectieve waarheid meer lijkt te bestaan. Dit leidt tot verwarring, verdeeldheid en wanhoop.

Maar, broeders en zusters, de vraag “Wat is waarheid?” is dan ook niet de juiste vraag. De juiste vraag is: “Wie is waarheid?” Want waarheid is niet iets wat je kunt bezitten of definiëren, waarheid is een persoon. En die persoon is Jezus Christus. Hij is de Waarheid, en het is onze relatie met Hem die het belangrijkste is in ons leven.

Laten we eerst eens goed kijken naar de situatie waarin Pilatus zich bevond. Pilatus was een man van aanzien, een gouverneur met macht en autoriteit. Hij stond aan het hoofd van de Romeinse bezettingsmacht in Judea en had de macht om leven en dood te beslissen. Maar ondanks zijn positie en macht was Pilatus een man zonder innerlijke richting. Hij was een man die verdwaald was in de wereld van politiek, machtsspelletjes en zelfbehoud.

Wanneer Pilatus Jezus ondervraagt, voelt hij aan dat er iets bijzonders is aan deze man. Jezus spreekt met een gezag en rust die Pilatus niet kent. Maar in plaats van zich open te stellen voor de mogelijkheid dat Jezus de waarheid spreekt, houdt Pilatus vast aan zijn cynisme en wantrouwen. Hij stelt de vraag “Wat is waarheid?” niet uit oprechte nieuwsgierigheid, maar uit een houding van wanhoop en ongeloof. Hij is als iemand die zoveel stemmen om zich heen hoort, dat hij niet langer kan geloven dat er zoiets bestaat als een absolute waarheid.

Dit is de tragiek van Pilatus: Hij staat oog in oog met de Waarheid zelf, maar herkent deze niet. Zijn hart is verhard, zijn geest is verduisterd, en zijn ziel is gevangen in een web van twijfel en verwarring. En dit, geliefde broeders en zusters, is een spiegel voor onze eigen tijd.

In de wereld van vandaag lijkt het idee van een absolute waarheid meer en meer op de achtergrond te raken. Waarheid is voor velen een persoonlijke keuze geworden, iets wat je kunt aanpassen aan je eigen voorkeuren en overtuigingen. We leven in een tijd waarin mensen zeggen: “Dit is mijn waarheid,” alsof waarheid iets is wat je kunt bezitten of creëren. Maar wat gebeurt er met een samenleving waarin iedereen zijn eigen waarheid heeft? Wat gebeurt er met een wereld waarin de waarheid niet langer objectief is, maar subjectief?

Het antwoord op deze vragen is duidelijk te zien in de wereld om ons heen. We zien een wereld die verdeeld is, waarin mensen tegenover elkaar staan vanwege hun verschillende opvattingen en overtuigingen. We zien een wereld waarin de fundamenten van waarheid en rechtvaardigheid wankelen, omdat er geen gedeelde basis meer is waarop we kunnen bouwen. We zien een wereld waarin verwarring en wanhoop heersen, omdat mensen niet langer weten wat ze moeten geloven of wie ze kunnen vertrouwen.

In zo’n wereld is de vraag “Wat is waarheid?” een vraag die velen bezig houdt. Maar het is ook een vraag die ons kan misleiden, omdat het impliceert dat waarheid iets is wat we kunnen ontdekken of definiëren door middel van onze eigen intellect en wijsheid. Maar de waarheid is niet iets wat je kunt vinden door te zoeken in de wereld van ideeën, filosofieën of ideologieën. De waarheid is iemand die naar ons toe is gekomen, iemand die ons heeft gezocht en gevonden. En die iemand is Jezus Christus.

Wanneer Jezus zegt: “Ik ben de weg, de waarheid en het leven” (Johannes 14:6), maakt Hij een krachtige en unieke claim. Hij zegt niet dat Hij de waarheid kent, of dat Hij de waarheid onderwijst. Hij zegt dat Hij de Waarheid is. Dit betekent dat waarheid niet gevonden wordt in een abstract idee, een filosofisch concept of een theologische leerstelling. Waarheid is een persoon, en die persoon is Jezus Christus.

Wat betekent dit voor ons? Het betekent dat waarheid niet iets is wat je kunt bezitten of beheersen. Waarheid is niet iets wat je kunt aanpassen aan je eigen wensen of verlangens. Waarheid is iemand die je kunt kennen, iemand met wie je een relatie kunt hebben. En die relatie is het belangrijkste in ons leven.

Dit is waar het geloof om draait: niet om een set overtuigingen of doctrines, maar om een levende relatie met de Waarheid zelf, met Jezus Christus. Het is deze relatie die ons leven betekenis en richting geeft. Het is deze relatie die ons leidt in een wereld vol verwarring en onzekerheid. Het is deze relatie die ons bevrijdt van de leugens van de wereld en ons in de waarheid doet wandelen.

Maar wat betekent het om een relatie te hebben met de Waarheid? Hoe ziet dat eruit in ons dagelijks leven? Het begint met vertrouwen. Wanneer we ons hart openen voor Jezus en Hem toelaten in ons leven, beginnen we te zien dat waarheid niet iets is wat we zelf moeten uitvinden of ontdekken. Waarheid is iets wat ons gegeven wordt, iets wat ons geopenbaard wordt en ons leiding geeft.

In deze relatie met de Waarheid leren we ook nederigheid. We leren dat we de waarheid niet bezitten; we volgen de Waarheid. We leren dat onze eigen ideeën en overtuigingen ondergeschikt zijn aan de leiding van Jezus. Dit betekent dat we bereid moeten zijn om ons eigen denken en willen aan Hem over te geven, om onszelf te laten leiden door Zijn Geest en Zijn Woord.

En in deze relatie met de Waarheid leren we ook liefde. Want de Waarheid zelf, Jezus Christus, is de volmaakte uitdrukking van Gods liefde voor ons. Wanneer we in relatie staan met de Waarheid, worden we vervuld met deze liefde, en deze liefde verandert ons, maakt ons meer zoals Jezus, en stelt ons in staat om anderen lief te hebben zoals Hij ons heeft liefgehad.

Nu kunnen we ons afvragen: als waarheid zo eenvoudig is, als waarheid simpelweg Jezus is, waarom zijn er dan zoveel verschillende kerkelijke denominaties? Waarom is er zoveel verdeeldheid onder christenen? Het antwoord ligt in het feit dat wij van waarheid een statische leerstelling maken (een bepaald dogma als waarheid), en dat we de Waarheid niet zien als een persoon.

De ene denominatie is niet “meer waar” is dan de andere. Het betekent dat de rijkdom en diversiteit van de christelijke traditie een weerspiegeling zijn van de veelkleurigheid van Gods waarheid. Wat voor de een een diep spiritueel inzicht is, kan voor een ander een minder belangrijke kwestie zijn. Maar zolang we ons allemaal richten op Jezus, de Waarheid zelf, kunnen we elkaar accepteren en waarderen ondanks onze verschillen.

We moeten oppassen dat we onze eigen overtuigingen niet belangrijker maken dan onze relatie met Jezus. Want het zijn niet onze leerstellingen die ons redden, maar onze relatie met de levende Waarheid. Dit betekent dat we anderen niet moeten veroordelen op basis van hun overtuigingen, maar hen moeten liefhebben zoals Jezus ons heeft liefgehad.

De kerk is geen instituut dat de waarheid bewaart als een schat in een kluis. De kerk is een levende gemeenschap van mensen die in relatie staan met de Waarheid, en die deze Waarheid leven en delen met de wereld. We zijn geroepen om het licht van Christus te laten schijnen in een wereld die gevangen zit in duisternis en verwarring. En we doen dit niet door ons op te sluiten in onze eigen zekerheden (onze eigen dogma’s), maar door ons hart en ons leven open te stellen voor Jezus, en door anderen uit te nodigen om hetzelfde te doen.

Wat betekent het dan om in waarheid te leven? Om in waarheid te leven, moeten we allereerst vertrouwen op Jezus. Dit vertrouwen is geen passieve acceptatie, maar een actieve overgave aan Zijn wil en leiding. Het betekent dat we ons leven aan Hem toevertrouwen, in de wetenschap dat Hij de Waarheid is die ons leidt op de weg naar het leven.

Dit vertrouwen komt tot uitdrukking in onze dagelijkse keuzes en daden. Wanneer we geconfronteerd worden met beslissingen, vragen we ons niet alleen af wat praktisch of populair is, maar vooral wat Jezus van ons vraagt. We leven in de wetenschap dat Zijn wegen hoger zijn dan onze wegen, en Zijn gedachten hoger dan onze gedachten (Jesaja 55:9). Dat we, met andere woorden, niet alles hoeven te begrijpen.

Leven in waarheid betekent ook dat we ons richten op Gods Woord. De Bijbel is niet de Waarheid, maar getuigt van de waarheid : Jezus de Christus. Wanneer we de Schriften lezen en overdenken, leren we de stem van de Waarheid beter kennen.

Het is belangrijk dat we ons niet beperken tot het lezen van de Bijbel als een intellectuele oefening, maar dat we het Woord laten doordringen in ons hart en ons leven. Gehoorzaamheid aan Gods Woord betekent dat we niet alleen horen wat Hij zegt, maar ook doen wat Hij vraagt. Jezus zelf zei: “Wie mijn geboden heeft en ze bewaart, die is het die mij liefheeft” (Johannes 14:21).

Een ander kenmerk van leven in waarheid is liefde voor onze naaste. Jezus heeft ons geleerd dat het grootste gebod is om God lief te hebben met heel ons hart, ziel en verstand, en ons naaste als onszelf (Matteüs 22:37-39). Wanneer we in waarheid leven, is deze liefde niet alleen een plicht, maar een natuurlijke uitdrukking van onze relatie met Jezus.

Deze liefde is geen oppervlakkige emotie, maar een diepgewortelde zorg voor het welzijn van anderen. Het betekent dat we anderen liefhebben zoals Jezus ons heeft liefgehad: onvoorwaardelijk, met genade en geduld. Het betekent dat we bereid zijn om offers te brengen, onze eigen behoeften opzij te zetten, en te dienen zoals Jezus ons heeft voorgedaan.

Tot slot betekent leven in waarheid dat we een houding van nederigheid aannemen en bereid zijn om te leren. We hebben niet alle antwoorden, en dat hoeven we ook niet te hebben. In plaats daarvan vertrouwen we op de leiding van de Heilige Geest, die ons in alle waarheid leidt (Johannes 16:13).

Nederigheid betekent dat we erkennen dat we nog onderweg zijn, dat we nog leren en groeien. Het betekent dat we openstaan voor correctie en dat we bereid zijn om onze eigen ideeën en overtuigingen te herzien in het licht van Gods waarheid. Dit is geen zwakte, maar juist een teken van geestelijke volwassenheid.

Broeders en zusters, als we terugkeren naar de vraag die Pilatus stelde: “Wat is waarheid?”, zien we nu dat deze vraag alleen maar tot verwarring en wanhoop leidt als we haar proberen te beantwoorden op basis van menselijke wijsheid en inzicht. De vraag die we moeten stellen is niet “Wat is waarheid?”, maar “Wie is waarheid?” En het antwoord is eenvoudig en diepgaand: Jezus Christus is de Waarheid.

Onze roeping is om in deze Waarheid te leven, niet door vast te houden aan menselijke ideeën, filosofieën of kerkelijke dogma’s, maar door ons te richten op onze relatie met Jezus. Hij is het fundament van ons geloof, de rots waarop wij bouwen. Wanneer we in Hem blijven, blijven we in de waarheid, en deze waarheid zal ons vrijmaken (Johannes 8:32).

Moge onze relatie met Jezus Christus, de levende Waarheid, het middelpunt van ons leven zijn. Moge Zijn liefde en genade ons leiden in alles wat we doen, en mogen we anderen uitnodigen om deze Waarheid te leren kennen door de manier waarop wij leven.

Laten we samen de Waarheid omarmen, geliefde broeders en zusters, en in Hem leven met vreugde, vrede en zekerheid, wetende dat onze hoop en onze toekomst veilig zijn in de handen van onze Heer, Jezus Christus.

Amen.

Gebed :

Liefdevolle Vader,

Wij naderen U met een dankbaar hart, want U hebt ons de Waarheid geopenbaard in Uw Zoon, Jezus Christus. In een wereld vol verwarring, waarin velen hun eigen waarheid proberen te definiëren, herinnert U ons eraan dat de Waarheid niet een concept is, maar een persoon—Uw Zoon, onze Redder.

Heer, wij bidden dat U ons hart opent om Jezus, de Waarheid, diepgaand te leren kennen. Help ons om niet vast te houden aan onze eigen inzichten of menselijke wijsheid, maar om ons volledig te richten op Hem. Geef ons de moed om in deze Waarheid te leven, in nederigheid, gehoorzaamheid en liefde.

In ons dagelijks leven, wanneer we voor keuzes staan, leid ons dan door Uw Geest om te doen wat recht en waar is in Uw ogen. Help ons om de Waarheid niet alleen met woorden te belijden, maar ook met daden te verkondigen door de manier waarop we leven en anderen liefhebben.

Wij bidden ook voor hen die verloren zijn in twijfel en wanhoop, dat zij de Waarheid mogen ontdekken in Christus. Mogen wij instrumenten zijn van Uw genade, anderen leidend naar de Waarheid die bevrijdt.

In de naam van Jezus Christus, onze Heer en de Waarheid, bidden wij,

Amen.